Kısa cevap
Migrenin temelinde genetik yatkınlık ve beynin ağrı sistemlerinin aşırı duyarlılığı vardır. Atak sırasında trigeminal sinir uçlarından CGRP gibi maddeler salınarak beyin zarındaki damarlarda iltihabi bir tepki ve ağrı oluşur. Uykusuzluk, açlık, stres, hormonal değişimler, alkol, bazı yiyecekler ve hava değişimi atakları tetikleyebilir.
Migrenin beyindeki mekanizması
Eskiden migrenin yalnızca damarların genişlemesine bağlı olduğu düşünülürdü. Bugün migrenin esas olarak bir beyin hastalığı olduğu bilinmektedir. Migrenli kişilerin beyni ışık, ses, koku, uyku değişikliği ve hormonal dalgalanmalar gibi uyaranlara karşı daha duyarlıdır. Bir atak başladığında beyin sapı ve hipotalamus gibi bölgeler etkinleşir, trigeminal sinir sistemi uyarılır ve sinir uçlarından CGRP gibi ağrı ileticileri salınır. Bu maddeler beyin zarındaki damarlarda iltihabi bir tepkiye ve zonklayıcı ağrıya yol açar.
Aurada ise beynin kabuk (korteks) bölgesinde yavaş yayılan bir elektriksel dalga (kortikal yayılan depresyon) görme bozuklukları ve karıncalanmalara neden olur.
Genetik yatkınlık
Migren hastalarının çoğunda ailede de migren öyküsü vardır. Anne veya babada migren olan çocuklarda migren görülme olasılığı belirgin olarak artar. Tek bir “migren geni” yoktur; birçok genin küçük etkileri bir araya gelerek yatkınlık oluşturur.
En sık migren tetikleyicileri
- Uykusuzluk, fazla uyku veya düzensiz uyku saatleri
- Öğün atlama ve açlık
- Yetersiz sıvı alımı
- Stres ve stresli dönemin bitişi (hafta sonu migreni)
- Adet dönemi ve hormonal değişimler
- Alkol, özellikle kırmızı şarap
- Fazla kafein veya ani kafein kesilmesi
- Parlak ya da titreyen ışık, yüksek ses, keskin kokular
- Hava ve basınç değişimleri
- Bazı yiyecekler: olgun peynirler, işlenmiş et, çikolata, yapay tatlandırıcılar (kişiden kişiye değişir)
- Uzun süreli ekran kullanımı ve göz yorgunluğu
Tetikleyiciler çoğu zaman tek başına değil, birlikte etki eder. Örneğin uykusuz bir gecenin ardından öğün atlamak atak olasılığını artırır. Baş ağrısı günlüğü kişisel tetikleyicileri bulmaya yardımcı olur.
Migreni ağırlaştıran durumlar
Ağrı kesicilerin aşırı kullanımı, obezite, uyku apnesi, depresyon ve kaygı bozuklukları, fazla kafein tüketimi ve sık atak geçirilmesi migrenin kronikleşme riskini artırır. Bu durumların tedavisi, migren tedavisinin önemli bir parçasıdır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz. Tedavi sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterebilir.