Kısa cevap
Gündüz aşırı uykululuğun en sık nedenleri yetersiz veya düzensiz uyku, uyku apnesi, depresyon, bazı ilaçlar ve tiroid gibi hormonal sorunlardır. Yeterli uykuya rağmen karşı konulamayan uyku atakları, gülerken dizlerde boşalma veya uyku felci varsa narkolepsi düşünülür. Tanı için uyku testi ve gerekirse gündüz MSLT testi yapılır.
Sık nedenler
- Yetersiz uyku: yetişkinlerin çoğu gecede 7–9 saat uykuya ihtiyaç duyar
- Düzensiz uyku ve vardiyalı çalışma
- Uyku apnesi: gece bölünen uyku nedeniyle gündüz uykululuk
- Huzursuz bacak sendromu ve periyodik bacak hareketleri
- Depresyon
- İlaçlar: bazı alerji ilaçları, sakinleştiriciler, antidepresanlar, ağrı kesiciler
- Tiroid bezinin az çalışması, kansızlık, B12 eksikliği
- Narkolepsi ve idiyopatik hipersomni gibi merkezi uyku hastalıkları
Narkolepsiyi düşündüren belirtiler
Narkolepsi genellikle ergenlik veya genç erişkinlikte başlar ve tanısı yıllarca gecikebilir. Yeterli gece uykusuna rağmen her gün tekrarlayan karşı konulamayan uyku atakları, gülme veya şaşırma gibi güçlü duygularla dizlerin boşalması ya da başın düşmesi (katapleksi), uykuya dalarken veya uyanırken hareket edememe (uyku felci) ve canlı rüya benzeri görüntüler (hipnagojik halüsinasyonlar) narkolepsiyi düşündürür.
Nasıl araştırılır?
Uyku düzeni, ilaçlar ve eşlik eden belirtiler ayrıntılı olarak sorgulanır; 1–2 hafta uyku günlüğü tutulması istenebilir. Kan tahlilleriyle tiroid, kansızlık ve vitamin eksiklikleri araştırılır. Uyku apnesi veya narkolepsi şüphesinde polisomnografi, narkolepside ise ertesi gün çoklu uyku latans testi (MSLT) yapılır.
Araç kullanırken uyukluyorsanız, değerlendirme ve tedavi tamamlanana kadar uzun yolculuklardan ve araç kullanmaktan kaçının.
Tedavi
Tedavi nedene yöneliktir: uyku süresinin artırılması ve düzenlenmesi, uyku apnesinde CPAP, ilaçların gözden geçirilmesi, hormonal sorunların tedavisi. Narkolepside düzenli uyku programı, planlı kısa gündüz uykuları ve uyanıklığı destekleyen ilaçlarla belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz. Tedavi sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterebilir.