Kısa cevap
Unutkanlığın en sık nedenleri stres, kaygı, depresyon, yetersiz uyku ve dikkat dağınıklığıdır. B12 vitamini eksikliği, tiroid hastalıkları, uyku apnesi, bazı ilaçlar ve alkol de unutkanlık yapar ve tedavi edilebilir. Yakın olayları sık unutmak, aynı soruları tekrarlamak ve günlük işleri yapmakta zorlanmak ise Alzheimer gibi bir demansın belirtisi olabilir.
Gençlerde ve orta yaşta unutkanlık
Genç ve orta yaşlı kişilerde unutkanlık çoğunlukla dikkat sorunudur: bilgi hiç tam kaydedilmediği için hatırlanamaz. Yoğun stres, kaygı, depresyon, yetersiz ve bölünmüş uyku, aynı anda birden çok işle uğraşmak ve sürekli telefon bildirimleri en sık nedenlerdir. Bu durumlarda unutkanlık dalgalanır, dinlenince ve stres azalınca düzelir.
Tedavi edilebilir tıbbi nedenler
- B12 vitamini eksikliği: özellikle metformin ve mide koruyucu kullananlarda ve yaşlılarda
- Tiroid bezinin az çalışması
- Depresyon: yaşlılarda demansı taklit edebilir
- Uyku apnesi: gece oksijen düşmesi ve bölünen uyku
- İlaçlar: uyku ilaçları, sakinleştiriciler, bazı alerji, idrar kaçırma ve ağrı ilaçları
- Alkol
- Normal basınçlı hidrosefali: yürüme bozukluğu ve idrar kaçırmayla birlikte unutkanlık
- Enfeksiyonlar, böbrek ve karaciğer sorunları, şeker dengesizlikleri
Bu nedenlerin tedavisiyle hafıza belirgin şekilde düzelebilir. Bu yüzden demans tanısından önce mutlaka araştırılmaları gerekir.
Demansa bağlı unutkanlık
Alzheimer hastalığı başta olmak üzere demanslarda unutkanlık giderek artar ve günlük yaşamı etkiler: yakın zamanda konuşulanları unutmak, aynı soruları tekrar tekrar sormak, eşyaları kaybedip bulamamak, tanıdık yerlerde kaybolmak, para ve ilaç takibinde zorlanmak. Bu belirtileri genellikle kişinin kendisinden çok yakınları fark eder.
Ne zaman doktora gitmeli?
- Unutkanlık iş veya günlük yaşamı etkiliyorsa
- Yakınlarınız unutkanlığınızı fark edip söylüyorsa
- Unutkanlık giderek artıyorsa
- Kişilik, davranış veya konuşmada değişiklik varsa
- Unutkanlıkla birlikte yürüme bozukluğu, düşmeler, titreme veya halüsinasyon varsa
Değerlendirmede ayrıntılı öykü, nörolojik muayene, bilişsel testler, kan tahlilleri ve beyin MR’ı yer alır. Muayeneye kişiyi iyi tanıyan bir yakınla gelmek çok faydalıdır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz. Tedavi sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterebilir.