Yaş ilerledikçe isimleri hatırlamakta zorlanmak, eşyaların yerini unutmak veya bir odaya neden girdiğini bir an düşünmek çoğu insanın yaşadığı durumlardır. Bu tür hafif unutkanlıklar genellikle günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemez ve yaşlanmanın doğal bir parçası olabilir. Ancak unutkanlık artıyor, günlük işleri aksatıyor veya yakınlar tarafından fark ediliyorsa ayrıntılı bir değerlendirme gerekir.
Unutkanlığın tedavi edilebilir nedenleri
Unutkanlık yakınmasıyla başvuran hastaların bir kısmında neden, tedavi edildiğinde düzelebilen durumlardır:
- B12 vitamini ve folik asit eksikliği
- Tiroit bezi hastalıkları
- Depresyon ve kaygı bozuklukları
- Uyku apnesi ve kronik uykusuzluk
- Bazı ilaçların yan etkileri (özellikle sakinleştiriciler, bazı uyku ilaçları ve idrar kaçırma ilaçları)
- Böbrek ve karaciğer fonksiyon bozuklukları
- Normal basınçlı hidrosefali gibi bazı beyin hastalıkları
- İşitme ve görme kaybı
Ne zaman Alzheimer’dan şüphelenilir?
Yakın zamanda olanları sık sık unutma, aynı soruları tekrar tekrar sorma, tanıdık yerlerde yolunu kaybetme, para ve ilaç yönetiminde zorlanma, kelime bulmakta güçlük, kişilik ve davranış değişiklikleri Alzheimer hastalığı veya diğer demans türlerini düşündürebilir. Bu belirtiler genellikle sinsi başlar ve aylar-yıllar içinde ilerler.
Değerlendirme nasıl yapılır?
Değerlendirmede ayrıntılı öykü, hastayı yakından tanıyan bir yakının gözlemleri, nörolojik muayene ve standart bellek testleri kullanılır. Kan tahlilleriyle vitamin eksiklikleri, tiroit, böbrek ve karaciğer fonksiyonları kontrol edilir. Beyin MR’ı damar hastalıkları, hidrosefali ve beyindeki hacim kayıpları hakkında bilgi verir. Uyku apnesi şüphesi varsa uyku testi yapılabilir. Kullanılan tüm ilaçlar gözden geçirilir.
Erken tanının önemi
Unutkanlığın tedavi edilebilir bir nedeni varsa, erken tanı bu nedenin düzeltilmesini sağlar. Alzheimer hastalığı veya başka bir demans türü saptanırsa, erken dönemde başlanan tedavi ve düzenlemeler belirtilerin seyrini olumlu etkileyebilir, hastanın ve ailenin geleceği planlamasına olanak tanır. Güvenlik önlemleri, bakım desteği ve yakınların bilgilendirilmesi de bu sürecin önemli parçalarıdır.
Siz veya bir yakınınız unutkanlık yaşıyorsa, “yaşlılıktandır” diyerek beklemek yerine nöroloji uzmanına başvurmanız önerilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekime başvurunuz. Tedavi sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterebilir.
